Nima uchun rieltor kerak

1349
Nima uchun rieltor kerak

“Nima uchun rieltor kerak?” — degan savolni koʻchmas mulkni oldi-sotdi jarayoniga duch kelmagan va tajribaga ega boʻlmagan insonlar tomonidan berilishi mumkin.

Bugungi maqolada siz rieltor kimligi, uning vazifalari va ahmiyati haqida bilib olasiz va kvartira sotib olayotganda rieltor kerakmi degan dolzarb savolga javob topasiz.

Odatda, uy sotib olish yoki sotish inson uchun kamdan-kam uchraydigan hodisa va eng qimmat savdo deb aytsa ham boʻladi — kvartira yoki hovlisi bor xonadonni bir marta sotib olgan insonlar u yerda koʻp yillar davomida, bir necha avlodi yashab kelishi mumkin. Shu sababli, uy-joyning holatida xató qilmaslik, ortiqcha pul toʻlamaslik va firibgarlar yoki insofsiz sotuvchilarning tuzogʻiga tushmaslik uchun maksimal darajada barcha sa’y-harakatlarni amalga oshirish zarur boʻladi.

Koʻchmas mulkni sotib olish va sotish oson ish boʻlmay, uzoq vaqt talab etadigan jarayondir. Uy sotib olishga qaror qilgan insonlar kamdan-kam hollarda bitimning har bir bosqida oʻziga hos qiyinchiliklari borligi haqida tasavvurga ega emaslar. Koʻchmas mulk xaridorlari yoki sotuvchilari bitimni oddiy ish sifatida qabul qilib, davlat organlari bilan oʻzaro aloqada amalga oshirishni va toʻgʻri obyektni tanlash zaruratini nazarda tutishmaydi.

Ammo jarayonning boshlanishidayoq: koʻchmas mulkni izlash, baholash va taqqoslash, obyektlarni koʻzdan kechirish, huquqiy masalalar — koʻchmas mulk oldi-sotdisi oson ish emasligi darhol ayon boʻladi.

Zamonaviy dunyoda rieltorning roli

Rieltor kim va uning ishi nimadan iborat?

Rieltor — bu koʻchmas mulkni sotib olish, sotish va ijaraga berishda vositachi boʻlgan yuridik yoki jismoniy shaxs, ya’ni koʻchmas mulk bilan bogʻliq bitimlarni kuzatuvchi mutaxassis.

Bugungi kunda koʻchmas mulk boʻyicha mutaxassisning roli katta, chunki hayotning zamonaviy ritmi tez va toʻgʻri qaror qabul qilishni taqazo etadi. Oʻzingizning talabingiz boʻyicha koʻchmas mulkni izlash va tanlashni ishonib topshirganizdan soʻng, siz oʻzingizning faoliyatingiz bilan xotirjam shugʻullanishingiz mumkin. Sizning oʻrningizga mutaxassis ishlaydi. U koʻchmas mulk roʻyxatini tuzadi, obyektlarni koʻrish haqida kelishib oladi, koʻchmas mulk hujjatlarini tekshiradi, sizga maslahat beradi, shartnoma tuzadi va xavf-xatarsiz bitim tuzishda yordamlashadi.

Koʻchmas mulkni topishda yordam

Nima uchun kvartirani ijaraga olayotganda rieltor kerak? Mutaxassis tezlik bilan sizning xohishingizga mos keladigan obyektni topishda yordam beradi va koʻchmas mulkni ijaraga bermoqchi boʻlgan uy egasi uchun mijozlarni topa oladi.

Xoʻsh, nima uchun kvartirani ijaraga olayotganda rieltor kerak? Agar siz ijaraga olmoqchi boʻlsangiz yoki ijaraga bermoqchi boʻlsangiz, rieltor quyidagilarni amalga oshirishi mumkin:

Kvartirani sotishda rieltor kerakmi? Rieltorga nafaqat xaridorlar, balki uy-joy sotuvchilari ham murojaat qilishlari mumkin.

Albatta, agar siz bu sohada katta tajriba va bilimga ega boʻlsangiz, bitim bosqichlarini mustaqil ravishda oʻzingiz amalga oshirishingiz mumkin. Biroq, qaysi bosqichda xavflar kutishini oldindan bila olmaqsiz. Vaqt va asablarni yoʻqotmaslik uchun rieltorga murojaat qiling. Sababi, bozorda koʻchmas mulkni sotib olish, sotish va ijaraga berish boʻyicha son-sanoqsiz takliflar mavjudligi, bitimni yuridik qoʻllab-quvvatlash masalalari, insofsiz sotuvchilar, noadekvat narxlar bilan bogʻliq koʻplab savollar — barchasi sizni kutishi mumkin. 

Ekspert fikri va maslahati

Bitim jarayonida rieltor koʻchmas mulkni obyektiv baholaydi — bu muhim jihatdir. Kvartirani ijaraga olishda rieltor nima uchun kerak, degan savolga javob shundaki, mutaxassis tomonidan toʻgʻri oʻtkazilgan tahlil sizning uy-joyingizni ortiqcha pul va vaqtni sarflamasdan, foyda bilan ijaraga berish imkonini beradi. Mutaxassis joriy narxlarni bilganligi sababli, u qaysi narx juda past va qaysi biri asossiz yuqori ekanligini aniqlab berishi mumkin.

Rieltor nimani bilishi kerak? Rieltor bozor holati haqida ma’lumot beradi — soʻnggi ma’lumotlarni tahlili. Mijozlar katta bazasini hisobga olgan holda, rieltor sizga tumanlar boʻyicha qancha turar-joy obyektlari sotilishi, ularning narxlari va xaridorlar talablarini aytib beradi. Yakuniy narx mijoz uchun maqbul boʻlishi uchun sotuvchi bilan birgalikda obyektning ijobiy va salbiy tomonlari tahlil qilinadi. 

Bitimlarning rasmiylashtirilishi va yuridik koʻmak

Koʻpincha xaridorlar yoki sotuvchilar insofsiz kontragentlar tomonidan odamlarning soddaligidan foydalanib, shartnomani bekor qilish uchun asos boʻlishi mumkin boʻlgan juda shubhali shartlar mavjud boʻlgan shartnomaga imzo qoʻyib yuborishlari mumkin.

Nima uchun rieltor kerak? Koʻchmas mulkni oldi-sotdisi sohasida faoliyat yuritayotib, rieltorlar bitimning barcha yuridik jihatlari bilan tanishdirlar. Har bir koʻchmas mulk agentligida siz aldanmasligingiz uchun barcha hujjatlar toʻplamini yaxshilab oʻrganib chiqadigan yuristlar mavjud.

Agar siz huquqiy masalalarda beparvo boʻlsangiz, eng yaxshi holatda omonatingizni yoʻqotishingiz, eng yomon holatda pulsiz yoki hatto kvartirasiz qolishingiz ham mumkin,.

Nima uchun rieltor kerak: rieltor bilan ishlashning afzalliklari

Koʻchmas mulkingizni sotmoqchisiz yoki uy-joy sotib olmoqchisiz, lekin nimadan boshlashni bilmayapsiz, chunki siz bu qiyin masala bilan birinchi marta shugʻullanyapsiz? Rieltorga murojaat qiling. U sizga kvartirani sotib olish yoki sotishning barcha nozik jihatlarini tushuntirib beradi. Rieltor sizning hoxishingizdan kelib chiqib, barcha xususiyatlari mos keladigan uy-joyni tanlab beradi: qulay narx, kvadrat metrlar, yaxshi joylashuv, qavat va boshqalar. Va yana bir asosiy nuqta — toza yuridik tarixga ega boʻlgan kvartirani tanlash. Buning uchun rieltor orqali izlash yaxshidir — tajribali mutaxassis shubhali obyektni aniqlab, qanday hujjatlarni tekshirish kerakligini biladi va xaridorning talablariga javob beradigan boshqa variantni tezda topishi mumkin.

Kvartira sotib olayotganda rieltor kerakmi? Javob: albatta kerak. 

Kvartirani sotishda rieltor kerakmi: vaqt va kuchni tejash

Kvartirangizni sotishni rejalashtiryapsizmi, lekin buni amalga oshirish uchun vaqtingiz yoʻqmi? Vaqtingizni va asabingizni tejang, bu ishni rieltorga ishonib topshiring. Siz koʻp yillar davomida uy sotishingiz yoki mijoz qidirishingiz mumkin. Rieltorlar, aksincha, har tomonlama harakat qilishadi — avval ular sizning sotuv taklifingizni reklama orqali ilgari suradilar, soʻngra potentsial mijozlarni jalb qilishadi, shundan soʻng ular barcha tomonlar uchun mos boʻlgan vaqtda obyektni koʻrishlarini tashkil qilishni boshlaydilar. Keyingi qadamlar zarur hujjatlarni yigʻish va bitim tuzishdir.

Ayni jarayon paytida esa, siz oʻzingizning kundalik ishlaringiz bilan mashugʻul boʻlasiz. Mutaxassislar barcha kerakli tegishli hujjatlarni tayyorlaydilar va shartnoma tuzish jarayonini soddalashtiradilar. 

Xavflarni minimallashtirish

Tajribali rieltor sizga sotiladigan kvartirani qanday qilib yuqoriroq narxda sotish uchun uni yaxshilashni aytib beradi, potentsial xaridorlarni qidirishda esa juda kam vaqt sarflanadi, sotuvchi uchun barcha ishlar qonuniy va xavf-xatarsiz boʻlishi, toʻlov va bitim tuzish majburiy jarayoni kuzatib boriladi. Kvartira sotib olayotganda rieltor kerakmi degan savol oʻz-oʻzidan yoʻqoladi.

Koʻchmas mulkni sotish jarayonida savollar chiqsa, maslahat uchun rieltoringizga murojaat qilishingiz mumkin. Rieltor quyidagilarda yordam beradi:

Eksklyuziv takliflar mavjudligi

Hozirgi vaqtda koʻp takliflar umumiy foydalanish uchun koʻchmas mulk ma’lumotlar bazalarida joylashgan va har kim ularni koʻrishi mumkin. 

Biroq, shunga qaramay, rieltorlar ikkilamchi bozor uchun eksklyuziv variantlar yoki vaqti-vaqti bilan sotuvga qoʻyiladigan quruvchi tashkilotlarning yangi binolari takliflari mavjud boʻlishi mumkin.

Lekin, asosan, barcha takliflar mashhur koʻchmas mulk portallarida e’lon qilinadi. 

Rieltorning asosiy koʻnikmalari va sifatlari

Rieltorning asosiy maqsadi — ikki kontragent oʻrtasidagi vositachi rolidir. Har ikkala tomon uchun oʻzaro manfaatli shartlarda bitim tuzish.

Rieltor sizga foydali bitim tuzishda va katta xarajatlarning oldini olishda yordam beradi, masalan, notarial xizmatlar uchun haq toʻlashda.

Mutaxassis quyidagi xizmatlarni taklif qiladi:

Yuqoridagi vazifalar xarid qilayotgan va sotayotganlar ya’ni kontragentlar uchun tezkor va manfaatli bitimni amalga oshirishga qaratilgan.

Bundan tashqari, rieltor yuridik jihatlarni bilishi zarur, masalan, bitim  paytida oʻzining mijozlarini shartnomaning notoʻgʻri tuzilgan bandlari haqida xabardor qilishi.

Koʻchmas mulk bozorini bilish

Ba’zida kvartirangizni joriy narxda sotish yoki ijaraga berish toʻgʻrisida e’lon joylashtirish orqali siz kerakli natijaga — kvartirangizga qiziqish va talabga erisha olmaysiz. Sababi, oʻz xavfsizligini ta’minlash nuqtai nazaridan, xaridorlar koʻpincha yordam soʻrab koʻchmas mulk agentliklariga murojaat qilishadi — xaridorlar har doim ham tekshirilmagan sotuvchilarga ishonmaydilar. Bunday hollarda sizga koʻchmas mulk boʻyicha mutaxassis — koʻchmas mulkingizni toʻgʻri reklama qilish va mijozlarini e’tiborini jalb qilishda yordam beradigan rieltor kerak. Deyarli har bir rieltorning shaxsiy mijozlar bazasi mavjud. Mijozlarini xabardor qilish orqali u sizning taklifingizga qiziqqanlarni topishi mumkin.

Muloqot koʻnikmalari

Rieltorlar oʻzlarining yaxshi tashkil etilgan reklama kanallariga ega: koʻchmas mulk portallari, ijtomoiy tarmoqlar, bosma nashrlar va ommaviy axborot vositalarida reklama berish. Muzokaralar olib borish qobiliyati, potentsial xaridorga koʻchmas mulk haqidagi ma’lumotlarni qiziqarli tarzda taqdim etish koʻnikmalri.

Mutaxassis bilan hamkorligingiz imkon qadar tez va samarali boʻladi,  bitim esa manfaatli amalga oshadi. Mutaxassis har bir mijozga sizning koʻchmas mulkingiz haqida toʻliq ma’lumot bilan ulashadi — aniq va toʻgʻri xabar beradi, obyektga qiziqish uygʻotish darajasini oshiradi.

Professionallik va ishonchlilik

Mijozning talablariga javob beradigan uy-joy topish rieltor tomonidan amalga oshiriladigan bir bosqichdir. Aksariyat xaridorlar rieltor faqat koʻchmas mulk variantlarini tanlash bilan shugʻullanadi deb ishonishadi. Rieltor barcha majburiy me’yorlar va rasmiyatchiliklarga rioya qilgan holda koʻchmas mulkni oldi-sotdi bitimida xaridorning asosiy yordamchisi hisoblanadi.

Ishonchli rieltorni qanday tanlash kerak

Koʻchmas mulk boʻyicha mas’uliyatli va ishonchli mutaxassis muvaffaqiyatli bitimning kalitidir.

Rieltor tanlashda bir nechta prinsiplari koʻrib chiqaylik:

Sertifikat va tajribani tekshirish

Rieltorlik tashkiloti toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni Oʻzbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi orqali yoki smartfon yordamida rieltorlik sertifikatidagi QR kodni skanerlash orqali olish mumkin.

Tashkilotning tajribasi bajarilgan operatsiyalar soni bilan aniqlanishi mumkin.

Tavsiyalar va mijozlar sharhlari

Rieltorlarni quyidagi yoʻllar bilan topish mumkin:

Turli xil koʻchmas rieltorlik tashkilotlarini tanlashda ularning obroʻsiga e’tibor berishingiz lozim. Uchrashgan mahal, koʻproq savollar bering, qanday kafolatlar berilishi haqida qiziqing. Soha boʻyicha maxsus saytlar ham sizga rieltor tanlashda yordam beradi. Bu yerda siz mijozlarning sharhlarini oʻqishingiz mumkin.

Shaxsiy uchrashuv va suhbat

Siz rieltor bilan qoʻngʻroqlashib, uchrashuv haqida kelishib oldingiz. Avvalo, koʻchmas mulk boʻyicha mutaxassis sizga oʻz sertifikatini taqdim etishi kerak.

Rieltorlik xizmatlari boʻyicha shartnoma tuzayotganda, barcha bandlarni oʻqib chiqing. Agar rieltor tomonlarning huquq va majburiyatlari koʻrsatilishi lozim boʻlgan shartnomani tuzishni taklif etmasa va boshqa mutaxassislarga nisbatan oz komissiya summasini soʻrasa — ehtiyotkor boʻlishdan darak beradi. Bu yomon rieltor belgisidir.

Yaxshi mutaxassis muzokaralarni mijoz bilan birgalikda olib borishi, qaysi obyektlar shubhali ekanligini aytishi kerak, masalan, narxi juda pastligini, bundan tashqari kerakli hujjatlarni toʻplashi, yuridik yordam koʻrsatishi va shartnoma tuzishi kerak.

Kvartira sotib olmoqchiman. Nimadan boshlash kerak?

Qanday qilib tezda kvartirani sotish mumkin — yo‘riqnoma

Qanday qilib ko‘chmas mulkni to‘g‘ri ijaraga olish yoki berish mumkin

E'lonlar saytlaridan ko'chmas mulkni izlash bo'yicha 5 ta yanglish fikr