Ummon hukumati poytaxt Masqatdan tashqarida 100 000 kishilik yangi “aqlli” shahar qurish bo‘yicha ulkan rejalarini e’lon qildi.
Sultan Haitham City deb nomlanadigan yangi shaharda 14,8 kvadrat kilometr maydonda 20 mingta yangi uy quriladi.
AQSHning Skidmore, Owings & Merrill (SOM) arxitektura firmasi CNN telekanali bilan bo‘lishgan reja universitet, maktablar, tibbiyot muassasalari va masjidlarni ham o‘z ichiga oladi. U Masqatdan bir necha kilometr g‘arbda joylashgan Al-Sibda qad rostlaydi.
SOM butun dunyo bo‘ylab osmono‘par binolarni loyihalashtirishi bilan tanilgan. Ular orasida dunyodagi eng baland osmono‘par bino – Burj Halifa bor.
Loyiha bo‘yicha ishlar 2024-yilda boshlanadi va to‘rt bosqichda amalga oshiriladi. 2030- yilgacha davom etadigan birinchi bosqichda 5 kvadrat kilometr maydondan iborat shahar markazi va rejalashtirilgan 19 ta mavzedan oltitasi qurib bitkaziladi. Yakuniy bosqichni 2045- yildan keyin yakunlash rejalashtirilgan.
“Aqlli” shaharning umume’tirof etilgan ta’rifi bo‘lmasa-da, bu atama odatda datchiklar, kameralar va Internetga ulangan qurilmalardan ma’lumotlar to‘plash va ulardan foydalanishni anglatadi. Ushbu g‘oya tanqidchilari u shaxsiy hayot maxfiyligiga putur yetkazishi borasida xavotir bildirishsa-da, ko‘pchilik shaharsozlar katta hajmdagi ma’lumotlar shaharlarga transportni boshqarishdan tortib atrof-muhit monitoringigacha bo‘lgan davlat xizmatlarini yanada samarali ko‘rsatishda yordam berishi mumkin, deb hisoblashadi.
SOM direktori yordamchilaridan biri Bernxard Rettig o‘z bayonotida Sulton Hayzam Sitining "aqlli infratuzilmasi" havo sifati va suv zaxiralarini boshqarish kabi atrof-muhit omillarini kuzatish" uchun ishlatilishini aytdi.
Yangi loyiha Oman Vision 2040 davlat tashabbusining bir qismi bo‘lib, boshqa ko‘plab choralar qatorida qayta tiklanuvchi energiyadan foydalanish hajmini ko‘paytirish va mamlakatning neftga qaramligini kamaytirishga qaratilgan. Ayni vaqtda Ummon daromadlarining yarmidan ko‘prog‘ini aynan neft savdosidan olinadigan daromadlar tashkil etadi.
Ta’kidlanishicha, loyihani ishlab chiqishda harorat Selsiy bo‘yicha 44 darajadan oshadigan Masqatdagi yuqori haroratlar va namlik hisobga olingan. Loyihaning yaqinda e’lon qilingan suratlarida g‘isht va yog‘ochdan yasalgandek ko‘ringan inshootlar bilan o‘ralgan soya-salqin ko‘chalar aks etgan. Yo‘llar va binolar maksimal soyani va tabiiy shamollatishni ta’minlaydigan tarzda quriladi.
Shuningdek, majmuada savdo do‘konlari, universitet, maktablar, tibbiyot muassasalari va masjidlar qurilishi ko‘zda tutilgan.
Shahar markazida, shuningdek, istirohat bog‘i bo‘ladi. U 7,5 kilometrlik qurigan daryo o‘rnida barpo etiladi. Me’morlarning aytishicha, bog‘ mavsumiy toshqinlar yuz beradigan qirg‘oqbo‘yi mintaqasida toshqin suvlarini ushlash va saqlab turish uchun qo‘llanadi.
Ummonning uy-joy va shaharsozlik vazirligi o‘z bayonotida ushbu qurilishni Masqatning "kengayishi" deb ta’riflagan. Yangi shahar Arabiston yarimorolining chekkasida joylashgan Ummon poytaxti bilan jamoat transporti tizimi orqali bog‘lanadi.
