Alyaskaning janubidagi Uittiyer shaharchasini sayyoramizdagi eng ajoyib joylardan biri desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Bir tomondan uni go‘zal tog‘lar o‘rab tursa, boshqa tomondan cheksiz okean o‘raydi. Ammo shaharning asosiy jalb qiluvchi tomoni bunda ham emas. Gap shundaki, uning barcha aholisi bir tom ostida yashaydi.
Tasavvur qiling-a, siz yashayotgan uy butun bir shahar bo‘lib, unda qulay hayot uchun zarur bo‘lgan hamma narsa mavjud: pochta bo‘limi, supermarket, kir yuvish joyi, kasalxona, maktab, sport zali, cherkov va hatto notarius. Alyaskadagi hamma bir-biriga qo‘shni bo‘lgan shaharcha - Uittiyerga xush kelibsiz.
Janubda go‘zal tog‘lar, shimolda esa Shahzoda Vilgelm bo‘g‘ozi bilan o‘ralgan Uittiyerni sayyoramizdagi eng go‘zal joylardan biri deb hisoblash mumkin. Ammo shaharning asosiy diqqatga sazovor joyi uning barcha aholisi - taxminan 220 kishi istiqomat qiladigan binodir.
Bu uy Begich minoralari deb ataladi. U o‘zidan uchta seksiyadan iborat 14 qavatli binoni aks ettiradi. Old tomondan uy odatiy ko‘p qavatli binoga o‘xshaydi, ammo uni orqa tomonidan qarasangiz, bu aslida bir-biridan 20 sm masofada joylashgan uchta alohida modul ekanligi ayon bo‘ladi. Binoning bunday joylashuvi uch qismning bir-biridan mustaqil bo‘lishiga imkon beradi va zilzila vaqtida qulash xavfini kamaytiradi.
Bino infratuzilmasi
Minoralarda 196 ta xonadondan tashqari, fuqarolarning dam olishi va asosiy ehtiyojlarini qondirish uchun deyarli hamma narsa mavjud. Ichkarida ko‘plab tarmoqlangan yo‘laklar va liftlar bor bo‘lib, ular aholiga ko‘chaga chiqmasdan majmuaning istalgan qismiga yetib olish imkonini beradi.
Uy-shahar infratuzilmasi ikkita kunbo‘yi ishlaydigan do‘kon, sport zali, kir yuvish joyi, politsiya bo‘limi va hatto notarial idorani o‘z ichiga oladi. Siz koridorlarda yurganingizda, kir solingan savatcha ko‘tarib olgan merni yoki pijamadagi politsiya boshlig‘ini uchratishingiz hech gap emas. Shaharchada bunday holat hech kimni ajablantirmaydi.
Minoralarda bolalar uchun yetarlicha qulayliklar mavjud. Uyning o‘z bolalar maydonchasi va yopiq basseyni mavjud. O‘quvchilar yomon ob-havoda maktabga borish uchun liftda yerto‘laga tushib, tunnel bo‘ylab bir necha o‘n metr bosib o‘tsa kifoya. Uyda dindorlar uchun ikkita cherkov ham mavjud.
Nima uchun aholi binoga ko‘chib o‘tgan
Ikkinchi jahon urushi vaqtida AQSH armiyasi Uittiyerdan shimoli-g‘arbda 93 km olisda joylashgan, Alyaskaning eng yirik shahri - Ankorijni himoya qilish uchun bo‘lajak shaharcha o‘rnida Sallivan harbiy bazasini qurgan. Bu joy chuqur va muzlamas suvli porti hamda bulutli tog‘li hudud bo‘lgani sabab harbiy xizmatchilar uchun muhim strategik nuqtaga aylangan.
Minoralar esa 1956-yilda sobiq ittifoq bilan sovuq urush vaqtida armiyani kuchaytirish uchun qurilgan. O‘tgan asrning 60-yillari o‘rtalariga qadar u harbiylar uchun oddiy kazarma bo‘lib xizmat qilgan.
1964-yil bahorida shahar AQSH tarixidagi eng kuchli zilzila va uning ortidan 13 kishining hayotiga zomin bo‘lgan sunamidan larzaga keldi. Fojia oqibatida bir qancha bir qavatli binoga jiddiy talofat yetgan, harbiylar shoshilinch ravishda shaharni tark etgan. Shahar aholisiga esa fojia vaqtida beshikast qolgan yagona uy - Begich minoralariga ko‘chib o‘tishdan boshqa iloj qolmagan.
Nima uchun shu kungacha shahar aholisidan hech biri yangi uy qurmayapti? Hammasi oddiy. Uittiyerda deyarli bo‘sh yer qolmagan. Bo‘sh yerlarning barchasi anchadan beri federal hukumat va mahalliy temir yo‘l kompaniyasi o‘rtasida bo‘lib olingan.
Uittiyerga qanday borish mumkin
Uittiyerni quruqlik orqali dunyoning qolgan qismi bilan bog‘lovchi yagona yo‘l Maynard tog‘i orqali o‘tgan to‘rt kilometrlik tunnel hisoblanadi.
Tunnel orqali faqat mashinada yoki Ankorijdan kuniga bir marta jo‘naydigan poyezdda yurishingiz mumkin. Tunnelda faqat bitta harakatlanish polosasi bo‘lgani sababli undagi harakat yo‘nalishi har 15 daqiqada o‘zgarib turadi, piyodalar va velosipedchilar uchun kirish esa butunlay yopilgan.
Agar siz biror yumush bilan Uittiyerni tark etsangiz, unda tunnel 23:15 da yopilishigacha qaytib kelishingiz lozim bo‘ladi. Aks holda, tunnel ertasi kun soat 5:30da ochilgungacha mashinada uxlashingizga yoki Ankorijga qaytib ketishingizga to‘g‘ri keladi.
Shaharga kelsa bo‘ladigan ikkinchi yo‘l okean orqali o‘tadi. Har yili bu ajoyib joyni o‘z ko‘zlari bilan ko‘rish uchun 800 mingga yaqin sayyoh kruiz kemalarda shaharga tashrif buyuradi.
Quruqlik va dengiz orqali o‘tuvchi yo‘llardan tashqari, shaharda gidrosamolyotlar uchun pristan va kichik o‘lchamli uchish-qo‘nish yo‘lagi mavjud. Biroq, yo‘lak havo iliq bo‘lganda ishlaydi va faqat kichik bir dvigatelli samolyotlarni qabul qiladi.
Shahardagi ob-havoga kelsak, uni “do‘stona” deb bo‘lmaydi. Uittiyer AQSHdagi namgarchilik eng yuqori bo‘lgan shahardir. Okeandan doimiy ravishda kuchli shamollar esadi, ular ko‘pincha kuchli yog‘ingarchilik bilan kechadi. Hududda yil davomida 5,5 metrdan ko‘proq yog‘ingarchilik tushadi. Qishda Uittiyer ko‘pincha qor ostida qoladi. Yaxshiyam, shahar aholisi uzoq vaqt o‘z uylarini tark etmasliklari va xavfsiz sharoitlarda qolishlari mumkin.
Uittiyerdagi hayot unchalik voqealarga boy emas, lekin mahalliy aholi bu yerdagi hamma narsadan mamnun. O‘zaro chambarchas bo‘lib ketgan jamoadagi bir maromdagi hayot, jinoyatchilikning deyarli yo‘qligi, tog‘lar va okeanlarga ochiluvchi ajoyib manzaralar bu shaharchani haqiqatan ham Yer yuzidagi o‘ziga xos noyob joyga aylantiradi.
