Olimlarning prognozlariga ko‘ra, Istanbuldagi 100 mingga yaqin uy aholisi kuchli zilzila qurboni bo‘lishi mumkin. Turkiyalik yetakchi seysmolog Naji Gyorur “Hürriyet” nashriga bergan intervyusida bunday falokatdan ogohlantirdi.
Mutaxassisning aytishicha, Turkiyaning eng yirik shahrida 100 mingga yaqin uy aholisi yuz berishi mumkin bo‘lgan zilzilaga tayyor bo‘lmagan binolar tufayli xavf ostida qolmoqda.
“Keling, avval hayoti xavf ostida bo‘lgan odamlar haqida qayg‘urib, ularga ishonchli uy-joy qurib beraylik”, deb aytgan olim.
U Istanbul uchun zilzilaga bardoshli uy-joy qurishni ko‘zda tutuvchi maxsus qonun qabul qilishga chaqirgan.
Turkiyalik seysmologlar Istanbul hududida kuchli zilzila bo‘lishi mumkinligi haqida bir necha bor ogohlantirishgan. Ularning fikricha, 7,0 va undan ortiq magnitudali yer silkinishlari oqibatida 16 million aholisi bo‘lgan shaharda 90 mingga yaqin bino darhol qulashi, 260 mingtasiga zarar yetib, yashash uchun yaroqsiz holga kelishi mumkin. Shuningdek, falokat oqibatida 4,5 million aholiga vaqtinchalik uy-joy kerak bo‘ladi. Gyorurning ta’kidlashicha, Istanbul hududida 7,0 va undan ortiq magnitudali zilzila yuz berishi ehtimoli 60 foizdan oshadi, ammo shahar bunga tayyor emas.
1999-yil avgust oyida Anadolu va Yevroosiyo tektonik plitalarining tutashgan joyida joylashgan Istanbul hududida 7,6 magnitudali zilzila yuz bergan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘sha fojiada 17,2 ming kishi, norasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, deyarli 40 ming kishi hayotdan ko‘z yumgan, 45 ming kishi jarohatlangan.
Istanbulni kuchli zilzilaga tayyorlash zarurati 2023-yil fevralida Turkiya janubi-sharqida sodir bo‘lgan halokatli zilzilalardan so‘ng Turkiya hukumati tomonidan jiddiy muhokama qilingan. Ekologiya va shaharsozlik vaziri Mehmet O‘zxasekining avvalroq aytganidek, Istanbuldagi 1,5 millionga yaqin uy-joy fondi yoki uning chorak qismi xavf ostida. Vazirning so‘zlariga ko‘ra, u rahbarlik qilayotgan vazirlik, boshqa idoralar va mahalliy hokimiyat organlari tomonidan hozirda Istanbulda eskirgan uy-joylardan aholini ko‘chirish va zilzilalarga chidamli uy-joylar qurish ishlari olib borilmoqda. Xususan, rekonstruksiya loyihasi doirasida 300-350 mingta uy qurish rejalashtirilgan. Tegishli qonun loyihasi mamlakat parlamentida kuzgi sessiyada ko‘rib chiqilishi kutilmoqda.
