Hindiston kosmik tadqiqotlar tashkiloti (ISRO) mutaxassislari “Pragyan” lunoxodining yangi kashfiyoti bilan bo‘lishishdi. Qurilma Oyga muvaffaqiyatli qo‘nganidan bir hafta o‘tib, uning janubiy qutbi yaqinida oltingugurt va boshqa bir nechta kimyoviy elementlarni aniqladi.
Barcha o‘lchash ishlari rover bortida o‘rnatilgan spektroskop (LIBS) yordamida amalga oshirilgan. Ular olimlarning oldingi taxminlarini tasdiqladi - o‘rganilayotgan hudud regolitida oltingugurt, aluminiy, kalsiy, temir, xrom va titan ham topilgan.
Keyingi o‘lchash ishlari Oy tuprog‘ida marganes, kremniy va kislorod mavjudligini ko‘rsatgan. Ayni vaqtda regolitda vodorod borligi bo‘yicha tadqiqotlar olib borilmoqda.
Olimlarning ta’kidlashicha, Oyning janubiy qutbidagi regolitning kimyoviy tarkibini oddiy orbital qurilmalar bortidagi asboblar yordamida aniqlab bo‘lmasdi.
LIBS qurilmasi intensiv lazer impulslari bilan ta’sir qilish orqali materiallarning tarkibini tahlil qiladi. Bunday impulslar juda qaynoq va lokallashtirilgan plazma hosil qiladi. Yig‘ilgan plazma nuri detektorlar tomonidan aniqlanadi. Har bir element plazma holatida bo‘lganida yorug‘lik to‘lqinlarining muayyan to‘plamini chiqargani sababli, tadqiqotchilar material qanday elementlardan tashkil topganini aniqlay oladilar.
“Pragyan” “Chandrayan-3” missiyasi doirasida Oyni o‘rganuvchi lunoxod bo‘lib, uning asosiy maqsadlaridan biri tabiiy yo‘ldoshning janubiy qutbida suv izlarini izlashdan iborat. Taxminlarga ko‘ra, u yerda doimiy soyada joylashgan katta kraterlarda muz saqlanib qolgan bo‘lishi mumkin.
Qurilma notekis hududda harakatlangani sababli o‘ziga zarar yetmasligi uchun taxminan 10 sm/soniya tezlik bilan harakat qiladi.
