Rekord darajadagi qurg‘oqchilik Markaziy Amerikada joylashgan Panama iqtisodiyotiga zarba berdi – daryolarning sayozlashishi tufayli Panama kanalida suv sathi pasayib ketdi, bu esa kemalar harakatiga salbiy ta’sir ko‘rsatdi, deb xabar bermoqda Bloomberg.
Kanal ma’muriyati kanaldan o‘tishi mumkin bo‘lgan kemalar sonini 38 tadan 32 tagacha cheklab qo‘ydi. Qolgan yuk kemalari ekipajlari esa kemaning suvga botishini kamaytirish uchun kamroq yuk olishga majbur bo‘ladi. Kanalning o‘tkazishi bilan bog‘liq muammolar tufayli ko‘plab yuk tashuvchi kompaniyalar yo‘nalishni o‘zgartirish haqida o‘ylamoqda. Tahlilchilarning fikricha, kanal orqali qatnovning qisqarishi mamlakat iqtisodiyotiga ta’sir qilib, uning daromadlarini taxminan 200 million dollarga qisqartiradi. Panama hukumati kanal orqali o‘tuvchi kemalardan yiliga 4,3 milliard dollarga yaqin daromad oladi.
Yuk tashish bilan bog‘liq muammolar haqidagi xabarlar ortida treyderlar Panama davlat obligatsiyalarini sotishni boshladilar. Shu sababli mamlakat qimmatli qog‘ozlari 3,3 foizga arzonlashdi.
Hukumat AQSH armiyasi muhandislik korpusidan kanaldagi shlyuzlar tizimi uchun asosiy suv manbayi bo‘lgan va qurg‘oqchilikdan hamda El-Nino ob-havo hodisasidan aziyat chekkan Gatun ko‘liga daryolarni burish rejasini ishlab chiqish iltimosi bilan murojaat qilgan.
“Gap shundaki, ona tabiat yordam bermasa va suv sathi ko‘tarilmasa, muammoning qisqa vaqtda yechimi yo‘q. Ular muammoni infratuzilmaga sarmoya kiritish orqali hal qilishlari mumkin, ammo bu vaqt talab etadi, yuk tashishning qisqarishi esa iqtisodiyotga bosim o‘tkazadi”, deb aytgan investitsion bank Oppenheimer & Co boshqaruvchi direktori Fernando Losada.
The Guardian nashri tahlilchilarining ta’kidlashicha, eng muhim dengiz savdo yo‘llaridan birining sayozlashib qolishi global savdo uchun qo‘shimcha qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Joriy avgust o‘rtalarida kanal shlyuzlari oldida 140 ga yaqin kemadan iborat navbat yuzaga kelgan, bu esa yilning shu davri uchun odatiy ko‘rsatkichlardan bir yarim baravar ko‘p. Kanal ma’muriyati bu holatni misli ko‘rilmagan va 2019-2020-yillardagi so‘nggi kuchli qurg‘oqchilik davridagidan ham jiddiyroq deb atadi.
Anomal ob-havo sharoiti Yevropa iqtisodiyoti uchun ham muammolarni keltirib chiqarmoqda. Rekord issiq harorat tufayli yana bir yirik suv logistika yo‘li - Reyn daryosi sayozlashib qolgan. Daryoning Kaub nemis shahri yaqinidagi muhim nuqtasida suv sathining keskin pasayishi tufayli Germaniyada yuk tashishlar hajmi mamlakat 1990-yilda birlashganidan keyin eng past darajaga tushishi mumkin.
Panama kanali Tinch okeanini Atlantika okeani bilan bogʻlaydigan yuk tashish kanalidir. Uning uzunligi 81,6 km.ni, umumiy eni 150 metrni, chuqurligi 12 metrni tashkil qiladi. Rasman 1920- yil 12-iyunda ochilgan.
