Agar biznesingizni boshlash uchun yetarlicha mablag‘ingiz bo‘lmasa, aslo tushkunlikka tushmang: ko‘plab muvaffaqiyatli odamlarda ham u bo‘lmagan. Bugungi kunda millionlab odamlar havas qiladigan odamlar ham muvaffaqiyatsizliklar va yo‘qotishlarni, ishsizlik va pulsizlik davrlarini boshdan kechirganlar. Quyida o‘z biznesini noldan boshlagan muvaffaqiyatli ishbilarmonlar haqida sizni ilhomlantiruvchi 10 ta misol keltirilgan.
Genri Ford
Afsonaviy Ford Motor Company asoschisi Genri Ford irlandiyalik muhojirlar oilasida tug‘ilgan. U tabiatan zukko va texnikaga ishtiyoqi bo‘lmaganida ota-bobolari kabi dehqonchilik bilan shug‘ullangan bo‘lishi mumkin edi. Biroq u boshqa yo‘ldan ketib, Detroytdagi uylarni elektr bilan ta’minlaydigan Tomas Edison kompaniyasida muhandis-mexanikdan 161 ta patent egasi, “o‘ziyurar benzinli arava” ixtirochisi va dunyoda birinchi bo‘lib ishlab chiqarishda konveyer usulini yo‘lga qo‘ygan insongacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tgan.
Stiv Jobs
Apple kompaniyasi va Pixar kinostudiyasi asoschilaridan biri bo‘lgan Stiv Jobs nufuzli kollejdan birinchi semestrdayoq haydalgan. Kompyuter dahosi o‘z faoliyatini garajda kompyuter platalarini yig‘ish va ularni yaqin atrofdagi do‘konlarga o‘tkazishdan boshlagan. Uning bu qo‘lbola qurilmalari tarixda o‘z rolini o‘ynab, bir necha o‘n yillardan keyin butun dunyo iPhone, iPad va Mac kabi qurilmalardan hayratlanadi, deb kim ham o‘ylagan?
Soichiro Xonda
Yapon mototexnikasining eng yaxshi modellari uning nomi bilan ataladigan Soichiro Xonda o‘z biznesini bir necha bor yo‘q joydan boshlashiga to‘g‘ri kelgan. Qishloqlik qashshoq temirchining oilasida tug‘ilgan Xonda, maktabni tugatgandan keyin 6 yil avtomobillarni ta’mirlash ustaxonasida shogird bo‘lib ishlagan va o‘z biznesini yo‘lga qo‘yish uchun pul yiqqan. Mexaniklik iste’dodi oxir-oqibat unga o‘z kompaniyasiga asos solishida, bir nechta ixtirolarni patentlashida va o‘zi ishlab chiqargan ehtiyot qismlarni Toyota kompaniyasiga yetkazib berishida yordam bergan.
Biroq, urush vaqtida bombardimonlar Xonda biznesiga katta zarar yetkazgan, 1945-yilda yuz bergan zilzila esa uning fabrikasini vayronaga aylantirgan. Shunga qaramay, Soichiro taslim bo‘lmadi va velosipedlarni shunchaki motorlar bilan jihozlab, birinchi mopedlarini yig‘ishni, 1948-yilda esa motosikl ishlab chiqarishni boshladi. Mehnatkash yaponning tirishqoqligi munosib taqdirlandi: hozirda Xonda kompaniyasi texnikasi butun dunyoda sotiladi. Kompaniya asoschisining boyligi esa umrining oxiriga kelib millionlarni tashkil etgan.
Rey Krok
Rey Krok McDonald's tarmog‘ini Kaliforniyadagi San-Bernardino shahridan ancha olislarga chiqib, butun dunyoga mashhur bo‘lishiga sababchi odamdir. Ovqatlanish shoxobchalari uchun stakan va mikser sotish bilan shug‘ullangan sotuvchini 52 yoshiga qadar muvaffaqiyatli deb atab bo‘lmasdi. Biroq, aynan Reyga aka-uka Mak va Dik Makdonaldsdan McDonald's franshizasini, keyinroq esa savdo belgisiga bo‘lgan huquqlarni sotib olish g‘oyasi kelgan. Buning uchun u uy-joyini garovga qo‘yib, bankdan kredit olgan. Rey Krok Antarktidadan boshqa barcha qit’alarda franshiza sotgan va 600 million dollar ishlab olishga muvaffaq bo‘lgan.
Jorj Soros
Asl ismi Dord Shorosh bo‘lgan Jorj Soros eng muvaffaqiyatli moliyachilardan biri hisoblanadi. Fashistlar bosqinidan omon qolishga muvaffaq bo‘lgan vengriyalik yahudiy Soros urushdan keyin dastlab Londonga ko‘chib o‘tgan. Yosh Soros u yerda London iqtisodiyot maktabida tahsil oladi va bir vaqtning o‘zida ofitsiant bo‘lib ishlaydi. U maktabni muvaffaqiyatli tamomlaganiga qaramay, uzoq vaqt davomida moliya sohasida ish topa olmaydi va sotuvchi bo‘lib ishlashiga to‘g‘ri keladi.
Sorosning AQSHga emigratsiya qilishi va Uoll-stritga kirishi hayotini tubdan o‘zgartirib yuboradi. Bir qator muvaffaqiyatlar va omadsizliklarni boshdan kechirgan Soros oxir-oqibat milliarder, xayriyachi, yirik broker va moliyaviy nazariyotchiga aylanadi.
Ursula Berns
Xerox kompaniyasining afroamerikalik bosh direktori Ursula Berns Manxettenning nochor qismida dunyoga kelgan. Onasi uni yolg‘iz o‘zi tarbiyalagan va qizining o‘qishi uchun bazo‘r pul topgan. Ursula katolik maktabni tugatgach, Nyu-York politexnika institutiga o‘qishga kirib, muhandis-mexanik mutaxassisligini olishga muvaffaq bo‘ladi.
Xerox kompaniyasiga stajor sifatida ishga kelgan Ursula vise-prezident, keyinroq esa kompaniya rahbari darajasiga ko‘tarila oldi. Ursula Berns o‘zgara olish qobiliyatini muvaffaqiyatining sirlaridan biri deb ataydi.
Maks Levchin
Maksimilian (Maks) Levchin dunyodagi mashhur to‘lov tizimlaridan biri – PayPal'ni yaratgan inson hisoblanadi. Sobiq ittifoq parchalanganidan keyin asli kiyevlik bo‘lgan Levchin Chikagoga emigratsiya qiladi. U Illinoys universitetini tamomlaydi va chinakam “dono” to‘lov tizimini ishga tushirishdan oldin uch marta startaplarda muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. PayPal'ni sotish Maks Levchinni millionerga aylantiradi.
Ingvar Kamprad
IKEA asoschisi Ingvar Kamprad Shvetsiyaning kichik shaharchasida tug‘ilgan va dunyoning eng boy odamlaridan biri sifatida shuhrat qozonish uchun o‘zining uddaburonligidan bo‘lak boshqa hech qanday shart-sharoitga ega bo‘lmagan. U maktab davridayoq gugurt sotish orqali pul ishlashga harakat qilgan va 17 yoshida pul yig‘ib hamda yetmaganini otasidan olib, IKEA nomli kompaniyaga asos solgan.
Dastlab, IKEA mijozlarga sharikli ruchka kabi har xil mayda narsalarni taklif qiladi, ammo vaqt o‘tishi bilan Ingvarning ixtirochiligi tufayli kompaniya aqlbovar qilmas o‘lchamlarga yetadi va o‘z asoschisini dunyodagi eng boy odamlardan biriga aylantiradi.
Garland Devid Sanders
Kentucky Fried Chicken (KFC) tamaddixonalar tarmog‘iga asos solgan va Polkovnik Sanders laqabi bilan mashhur bo‘lgan Garland Devid Sanders hech qachon o‘rta maktabni tugatmagan va ancha keksayib qolganidagina restoratorga aylangan. Bungacha u fermer, o‘t o‘chiruvchi, sug‘urta agenti va yoqilg‘i quyish shoxobchasi egasi bo‘lishga ulgurgan. Aynan AYOQSHda u do‘stlari va mijozlarni o‘zi tayyorlagan taomlar bilan mehmon qilgan.
Polkovnik Sanders franchayzilardan yuzdan ortiq rad javobini eshitganiga qaramay, oxiri o‘z maqsadiga erishadi: KFC o‘zining maxsus quymoqda pishirilgan noyob tovuqlari bilan “MakDonalds”dan keyin dunyoda ikkinchi eng keng tarqalgan tamaddixonalar tarmog‘iga aylandi.
Yan Kum
Mashhur WhatsApp messenjeri yaratuvchisi Yan Kum o‘z vaqtida muhojir hayotining barcha qiyinchiliklarini o‘z boshidan o‘tkazgan. Uning onasi Yan bilan birga 1992-yilda Ukrainadan AQSHga jo‘nab ketgach, o‘zga yurtda dastlab enaga bo‘lib ishlagan. Yan ham ishdan qochmagan va supermarketda pol yuvgan. Shu bilan bir vaqtda u juda ko‘p o‘qigan, kompyuter adabiyotiga qiziqqan. San-Xose universitetidagi o‘qishini oxirigacha yakunlamay, w00w00 xakerlar klubiga qo‘shilgan va keyinroq Yahoo‘ga ishga joylashgan.
2009-yilda Yan Brayan Ekton bilan birgalikda smartfonlar uchun WhatsApp messenjerini yaratadi va keyinroq uni Facebook asoschisi Mark Sukerbergga aqlbovar qilmas narxga - 19 milliard dollarga sotadi.
